De superhit “Uptown Funk” van Mark Ronson en Bruno Mars staat nu ook in het middelpunt van een heftige rechtszaak over auteursrechten. Na de controversiële uitspraak in de “Blurred Lines”-zaak, vrezen experts dat deze nieuwe zaak de muziekindustrie volledig kan lamleggen door creativiteit te straffen.
Vorig jaar oordeelde een jury dat Robin Thicke’s “Blurred Lines” uit 2013 was gekopieerd van Marvin Gaye’s “Got to Give It Up” uit 1977. Thicke en co-schrijver Pharrell moesten meer dan 5,3 miljoen dollar betalen aan Gaye’s nabestaanden. Deze uitspraak veroorzaakte een schokgolf door de muziekindustrie – meer dan 200 muzikanten ondertekenden een brief waarin ze de uitspraak “zeer gevaarlijk voor de muziekgemeenschap” noemden. Binnen enkele weken na dit oordeel verschenen plots vijf schrijvers van de jaren 70 funkgroep Gap Band in de credits van “Uptown Funk”.
Een nieuwe aanval op “Uptown Funk”
Nu krijgt “Uptown Funk” opnieuw juridische problemen. Een rechtszaak die vorige maand werd ingediend, beweert dat het nummer belangrijke elementen steelt van “Young Girls”, een single uit 1983 van de Minneapolis electro-funk band Collage. De advocaten van Collage beweren dat beide nummers “bijna niet van elkaar te onderscheiden” zouden zijn als je ze over elkaar speelt. Ze stellen dat “Uptown Funk” de “karakteristieke funky gitaarriffs”, plus de “basnoten en sequentie, ritme, structuur en crescendo van hoorns en synthesizers” heeft gekopieerd.
Experts slaan alarm: “Dit gaat veel te ver”
Muziekexperts zijn echter niet onder de indruk van deze claims. “Dit is de slechtste van dit soort zaken die ik in de afgelopen vier jaar heb gehoord,” zegt Jeff Peretz, professor muziektheorie aan NYU’s Clive Davis Institute. “Qua ritme, melodie en harmonie klopt er niets. De enige overeenkomst zit in één klein gitaardeeltje. Het is eigenlijk gewoon een interval, een tritoon, wat een standaard truc is in funkmuziek.” Volgens deze logica zouden Black Sabbath, Jack White en Rage Against the Machine elkaar ook kunnen aanklagen voor het gebruik van powerchords. “Je kunt geen stijl auteursrechtelijk beschermen.”
Waarom de muziekindustrie zichzelf kapot procedeert
Het probleem is dat de muziekindustrie steeds meer afhankelijk wordt van auteursrechten als inkomstenbron, terwijl populaire muziek al decennia lang zichzelf recyclet. “We gaan richting een pad waar mensen worden aangeklaagd voor het imiteren van stijlen of gevoeligheden,” waarschuwt Kembrew McLeod, communicatieprofessor aan de University of Iowa. “Als we deze weg blijven bewandelen, gaat de muziekindustrie zichzelf dood procederen.”
Credits worden nu achteraf toegevoegd uit angst
Uit angst voor rechtszaken voegen artiesten steeds vaker achteraf credits toe. Tom Petty werd bijvoorbeeld later toegevoegd als co-schrijver van Sam Smith’s “Stay With Me”, en The Chainsmokers voegden leden van The Fray toe aan hun hit “Closer”. “Uptown Funk” kreeg ook al extra credits: Trinidad James voor de “don’t believe me just watch” hook uit zijn nummer “All Gold Everything” en leden van Gap Band voor overeenkomsten met “Oops Upside Your Head”.
De toekomst van creativiteit op het spel
Als auteursrechtenwetten bedoeld zijn om creativiteit te belonen, dan heeft deze nieuwe golf van rechtszaken het tegenovergestelde effect. “Natuurlijk gaat nieuwe muziek klinken als oude muziek,” stelt McLeod. “Nieuwe literatuur speelt ook in op oude literaire thema’s.” Veel van deze rechtszaken zijn volgens experts eigenlijk “afpersingsacties” – ze hebben geen sterke juridische basis, maar het is vaak goedkoper om te schikken dan om naar de rechtbank te gaan. De vraag is nu of Ronson en Mars gaan vechten of toegeven aan de druk.
